บทความที่ 204 : แบรนด์เลนส์กับโครงสร้างอุตสาหกรรม: ใครเป็นเจ้าของใคร

สรุปสั้น: แบรนด์เลนส์ที่ดูเหมือนแข่งกัน หลายแบรนด์อยู่ในเครือเดียวกัน EssilorLuxottica เป็นเจ้าของ Varilux, Crizal, Transitions, Shamir รวมถึง Ray-Ban และถือหุ้นร่วมในธุรกิจเลนส์ Nikon ส่วน Hoya ถือหุ้นครึ่งหนึ่งใน Seiko Optical Products ขณะที่ ZEISS เป็นของมูลนิธิ และ Rodenstock เป็นของกองทุน รู้เรื่องนี้แล้วคุณจะเทียบเลนส์ด้วย “ดีไซน์” ได้ชัดขึ้น ไม่ใช่แค่ด้วยชื่อ
คุณเคยสังเกตไหมว่า ร้านสะดวกซื้อหลายยี่ห้อที่ดูเหมือนคู่แข่ง บางทีก็มีบริษัทแม่เดียวกัน
วงการเลนส์แว่นตาก็มีเรื่องแบบนี้ และอาจเข้มข้นกว่าที่คุณคิด
ถ้าคุณเคยลังเลระหว่าง “Varilux กับ Nikon” หรือ “Shamir กับ Varilux” หรือแม้แต่ “Ray-Ban กับเลนส์ Crizal” คุณอาจกำลังเลือกระหว่างสินค้าจากเครือเดียวกัน
บทความนี้ไม่ได้จะบอกว่าเรื่องนี้ดีหรือไม่ดี แต่จะวางแผนผังให้เห็นว่าใครอยู่ตรงไหน และมันมีผลอะไรกับการเลือกแว่นของคุณ
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญกับคุณ
เพราะชื่อแบรนด์บนกล่องบอกคุณได้น้อยกว่าที่คิด
แบรนด์ในเครือเดียวกันอาจแชร์เทคโนโลยี งานวิจัย หรือโรงงานกันบางส่วน แต่ก็อาจวางตำแหน่งราคาและดีไซน์ต่างกันโดยตั้งใจ รู้โครงสร้างแล้วคุณจะถามคำถามที่ตรงจุดขึ้น คือ “ดีไซน์ข้างในคืออะไร” แทน “ยี่ห้อไหนดีกว่า”
ผู้เล่นรายที่ 1: EssilorLuxottica — ยักษ์ใหญ่ที่สุดของวงการ
เกิดจากการรวมกันของสองยักษ์
Essilor (ฝรั่งเศส) — บริษัทเลนส์รายใหญ่ของโลก เจ้าของ Varilux และ Crizal
Luxottica (อิตาลี) — ผู้ผลิตกรอบแว่นและเจ้าของแบรนด์แว่นดังหลายแบรนด์ รวมถึงเครือร้านค้าปลีก
ทั้งสองรวมกันเป็น EssilorLuxottica อย่างเป็นทางการเมื่อ 1 ต.ค. 2561 ปี 2568 มีรายได้ราว 2.85 หมื่นล้านยูโร
พูดง่าย ๆ คือ บริษัทเดียวนี้อยู่ครบทั้ง เลนส์ กรอบ วัสดุเปลี่ยนสี เครื่องจักร และหน้าร้าน
แบรนด์และธุรกิจในเครือที่เกี่ยวกับเลนส์ (ตัวอย่าง)
แบรนด์ / ธุรกิจ | เกี่ยวข้องอย่างไร | ตั้งแต่ |
Varilux, Crizal, Eyezen, Stellest | แบรนด์เลนส์และการเคลือบของ Essilor | — |
Transitions (เลนส์เปลี่ยนสี) | เดิมเป็นกิจการร่วมทุน Essilor + PPG · Essilor ซื้อหุ้นส่วนที่เหลือ 51% จาก PPG | ปิดดีล เม.ย. 2557 |
Shamir | ซื้อ 50% ในปี 2554 และอีก 50% ที่เหลือ | ครบ 100% ส.ค. 2565 |
Nikon-Essilor (ธุรกิจเลนส์แว่น Nikon) | บริษัทร่วมทุน Nikon กับ Essilor | ตั้งแต่ 2543 |
Nikon Corporation | EssilorLuxottica ซื้อหุ้นราว 5% ของ Nikon (บริษัทแม่) | ต.ค. 2567 |
Signet Armorlite (ผู้ถือสิทธิ์เลนส์แบรนด์ Kodak ระดับโลก) | Essilor ซื้อกิจการ | เม.ย. 2553 |
ฝั่งกรอบและร้านค้าปลีก
Luxottica เป็นเจ้าของหรือถือลิขสิทธิ์แบรนด์กรอบดังหลายแบรนด์ เช่น Ray-Ban และ Oakley รวมถึงเครือร้านค้าปลีกอย่าง LensCrafters และ Sunglass Hut และยังซื้อเครือร้านแว่น GrandVision ในยุโรป (ประกาศปี 2562)
แว่นอัจฉริยะ Ray-Ban Meta ที่ผลิตร่วมกับ Meta ก็มาจากเครือนี้ (อ่านต่อใน “เลนส์ปรับโฟกัสได้เองกับแว่น AR”)
ผู้เล่นรายที่ 2: Hoya — ยักษ์จากญี่ปุ่น
Hoya เป็นบริษัทมหาชนญี่ปุ่นที่ทำหลายธุรกิจ ตั้งแต่เลนส์แว่นตา เลนส์เสริมในผ่าตัดต้อกระจก ไปจนถึงชิ้นส่วนในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์
ในธุรกิจเลนส์แว่น Hoya มีแบรนด์ของตัวเอง (Hoyalux iD, Sensity, Hi-Vision, MiYOSMART) และ ถือหุ้น 50% ใน Seiko Optical Products ผู้ผลิตเลนส์แบรนด์ Seiko (ซื้อ 30% ในปี 2556 และอีก 20% ในปี 2557)
ผู้เล่นรายที่ 3: ZEISS — บริษัทที่มีมูลนิธิเป็นเจ้าของ
ZEISS เป็นบริษัทเยอรมันที่ก่อตั้งปี 2389 และมีโครงสร้างความเป็นเจ้าของที่ไม่เหมือนใคร คือ เป็นของมูลนิธิ Carl Zeiss (Carl-Zeiss-Stiftung) ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ (ยกเว้นบริษัทลูกด้านการแพทย์ Carl Zeiss Meditec)
ธุรกิจเลนส์แว่นของ ZEISS ขยายตัวครั้งใหญ่เมื่อปี 2548 จากการรวมกับ SOLA บริษัทเลนส์สหรัฐฯ ซึ่งรวม American Optical เดิมเข้าไว้ด้วย
ผลในทางปฏิบัติคือ ZEISS ไม่ต้องตอบคำถามผู้ถือหุ้นรายไตรมาสแบบบริษัทมหาชน ซึ่งฝ่ายที่ชื่นชมมองว่าเอื้อต่องานวิจัยระยะยาว
ผู้เล่นรายที่ 4: Rodenstock — บริษัทเก่าแก่ใต้กองทุน
Rodenstock ก่อตั้งในเยอรมนีปี 2420 ปัจจุบันเป็นของกองทุน Apax Partners ซึ่งประกาศซื้อจากกองทุน Compass Partners เมื่อ มี.ค. 2564 (รายละเอียดเทคโนโลยีดูใน “Rodenstock กับแบบจำลองตาเฉพาะบุคคล”)
ผู้เล่นอิสระและผู้เล่นเบื้องหลัง
Tokai Optical — บริษัทญี่ปุ่นก่อตั้งปี 2482 ที่ยังดำเนินกิจการเป็นอิสระ เด่นเรื่องวัสดุดัชนีสูง (ดู “แบรนด์รอง Shamir, Seiko, Tokai, Kodak”)
Mitsui Chemicals — ผู้เล่นที่คนทั่วไปไม่รู้จัก แต่เป็นเจ้าของวัสดุตระกูล MR ที่เลนส์ดัชนี 1.60, 1.67 และ 1.74 ของหลายแบรนด์ใช้อยู่ พูดง่าย ๆ คือ เลนส์ 1.74 ของหลายยี่ห้ออาจมาจากวัตถุดิบของบริษัทเดียวกัน ความต่างอยู่ที่ดีไซน์ การขึ้นรูป และการเคลือบ (อ่านต่อใน “วัสดุเลนส์ index และ Abbe number”)
ห้องแล็บเลนส์ท้องถิ่น — ในไทยก็มีห้องแล็บที่รับขัดและเคลือบเลนส์ให้หลายแบรนด์ และบางแห่งมีเลนส์แบรนด์ของตัวเอง
แผนผังแบบย่อ
EssilorLuxottica
├── เลนส์: Varilux · Crizal · Eyezen · Stellest
├── เลนส์เปลี่ยนสี: Transitions (100% ตั้งแต่ 2557)
├── Shamir (100% ตั้งแต่ 2565)
├── Nikon-Essilor (ร่วมทุนกับ Nikon ตั้งแต่ 2543) + หุ้นราว 5% ใน Nikon Corp.
├── Signet Armorlite → เลนส์แบรนด์ Kodak (ตั้งแต่ 2553)
└── กรอบและร้านค้า: Ray-Ban · Oakley · LensCrafters · Sunglass Hut · GrandVision
Hoya
├── Hoyalux · Sensity · Hi-Vision · MiYOSMART
└── Seiko Optical Products (ถือ 50%)
ZEISS ── เป็นของมูลนิธิ Carl Zeiss
Rodenstock ── เป็นของกองทุน Apax Partners
Tokai ── อิสระ
Mitsui Chemicals ── ผู้ผลิตวัสดุ MR ที่หลายแบรนด์ใช้เรื่องนี้มีผลอะไรกับคุณ
1. “เทียบแบรนด์” อาจเป็นการเทียบพี่น้อง
ถ้าร้านเสนอ Varilux กับ Shamir หรือกับเลนส์ Nikon ให้เลือก ทั้งสามอยู่ในวงศ์เดียวกันในเชิงบริษัท แต่ ดีไซน์ไม่เหมือนกัน และแต่ละแบรนด์ยังพัฒนาเทคโนโลยีภายใต้ชื่อตัวเอง คำถามที่ถูกจึงเป็น “ดีไซน์นี้แก้ปัญหาอะไรของเรา”
2. แบรนด์ในเครือมักถูกวางตำแหน่งให้ต่างกันโดยตั้งใจ
บริษัทใหญ่มักมีแบรนด์หลายระดับราคาเพื่อครอบคลุมตลาด แบรนด์ที่ถูกกว่าในเครือเดียวกันไม่ได้แปลว่า “ของเดียวกันแต่ถูกกว่า” เสมอไป และไม่ได้แปลว่าคุณภาพต่ำเสมอไปด้วย
3. วัตถุดิบเหมือนกัน ไม่ได้แปลว่าเลนส์เหมือนกัน
เลนส์ 1.67 สองยี่ห้อที่ใช้วัสดุ MR ตัวเดียวกัน อาจต่างกันมากในเรื่องดีไซน์และชั้นเคลือบ
4. ความเป็นเจ้าของเปลี่ยนได้
ข้อมูลในบทความนี้ถูกต้อง ณ วันที่อัปเดต วงการนี้มีการซื้อขายกิจการบ่อย เราจะอัปเดตเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ
ส่วนที่ต้องพูดตรง ๆ
บางคนมองว่าการที่บริษัทเดียวอยู่ครบทั้งเลนส์ กรอบ และหน้าร้าน ทำให้ทางเลือกของผู้บริโภคแคบลง อีกฝั่งมองว่าขนาดทำให้ลงทุนวิจัยได้มาก เช่น เลนส์ชะลอสายตาสั้นในเด็กที่ต้องทำงานวิจัยทางคลินิกหลายปี
เราไม่ได้ตัดสินว่าฝั่งไหนถูก แต่คิดว่าคนที่จ่ายเงินควรรู้ว่ากำลังเลือกระหว่างอะไรจริง ๆ
เอาไปใช้ยังไง
เวลาร้านเสนอเลนส์สองตัวให้เลือก ลองถาม
สองตัวนี้ใช้ดีไซน์ต่างกันอย่างไร (ไม่ใช่แค่ “ยี่ห้อต่างกัน”)
ใช้วัสดุอะไร ค่า index เท่าไหร่ ผู้ผลิตวัสดุเป็นใคร
ชั้นเคลือบคือรุ่นอะไร
ใบรับประกันออกโดยใคร ถ้ามีปัญหาต้องเคลมกับใคร
สรุปให้
EssilorLuxottica อยู่เบื้องหลัง Varilux, Crizal, Transitions, Shamir, ร่วมทุนธุรกิจเลนส์ Nikon และแบรนด์กรอบ Ray-Ban
Hoya ถือหุ้น 50% ใน Seiko Optical Products · ZEISS เป็นของมูลนิธิ · Rodenstock เป็นของกองทุน Apax
Mitsui Chemicals ผลิตวัสดุดัชนีสูงที่หลายแบรนด์ใช้ร่วมกัน
เทียบเลนส์ด้วยดีไซน์ วัสดุ และการเคลือบ ไม่ใช่แค่ชื่อบนกล่อง
แหล่งอ้างอิง
EssilorLuxottica — Essilor and Delfin complete the combination with Luxottica: https://www.essilorluxottica.com/en/newsroom/press-releases/essilor-and-luxottica-combination/
Wikipedia — EssilorLuxottica (ข้อมูลรายได้ปี 2568 และการซื้อกิจการ): https://en.wikipedia.org/wiki/EssilorLuxottica
PPG (เม.ย. 2557) — Completion of sale of ownership interest in Transitions Optical to Essilor: https://investor.ppg.com/news/news-details/2014/PPG-Announces-Successful-Completion-of-Sale-of-Ownership-Interest-in-Transitions-Optical-to-Essilor-International/default.aspx
Vision Monday (ส.ค. 2565) — EssilorLuxottica acquires 100 percent of Shamir: https://www.visionmonday.com/business/international-news/article/essilorluxottica-acquires-100-percent-of-shamir-optical
Optician Online — EssilorLuxottica buys a stake in Nikon: https://www.opticianonline.net/content/news/essilorluxottica-buys-a-stake-in-nikon
PR Newswire (เม.ย. 2553) — Essilor acquires Signet Armorlite: https://www.prnewswire.com/news-releases/essilor-acquires-signet-armorlite-exclusive-manufacturer-of-kodak-lenses-89751172.html
20/20 Magazine — Hoya–Seiko strategic alliance: https://www.2020mag.com/article/hoya-sets-terms-of-agreement-of-global-strategic-alliance-with-seiko-including-partial-acquisition-of-eyewear-business-37701
Wikipedia — Zeiss (company): https://en.wikipedia.org/wiki/Zeiss_(company)
Apax Partners (มี.ค. 2564) — Apax Funds to acquire Rodenstock: https://www.apax.com/news-views/apax-funds-to-acquire-rodenstock/
Tokai Optical — History: https://www.tokaiopt.co.jp/en/corporate/history.html
Mitsui Chemicals — MR lineup: https://jp.mitsuichemicals.com/en/special/mr/lineup/
.png)
ความคิดเห็น