บทความที่ 202 : Rodenstock กับแนวคิด “ตาแต่ละคนไม่เหมือนกัน”: เลนส์ที่สร้างจากแบบจำลองตาของคุณเอง

สรุปสั้น: เลนส์ส่วนใหญ่ออกแบบโดยสมมติว่าลูกตาของทุกคนมีขนาดและรูปทรงเท่ากัน Rodenstock เลือกอีกทาง คือสร้าง “แบบจำลองตา” ของแต่ละคน รุ่นเริ่มต้น B.I.G. NORM ใช้ AI ประมาณค่าจากค่าสายตา ส่วนรุ่นพรีเมียม B.I.G. EXACT ต้องวัดตาจริง เหมาะที่สุดกับคนที่ตาไม่ “ธรรมดา” เช่น สายตาสั้นหรือยาวมาก หรือเคยใส่โปรเกรสซีฟแล้วไม่ชัดเท่าที่ควร
ร้านตัดเสื้อมีสองแบบ
แบบแรกมีไซซ์ S, M, L, XL คุณเลือกไซซ์ที่ใกล้ตัวที่สุด แล้วยอมรับว่าแขนอาจยาวไปนิด ไหล่อาจกว้างไปหน่อย
แบบที่สองวัดตัวคุณ 20 จุด แล้วตัดตามนั้น
เลนส์สายตาก็มีสองแนวทางคล้ายกัน และ Rodenstock บริษัทเลนส์เยอรมันที่ก่อตั้งตั้งแต่ปี 2420 เลือกยืนอยู่ฝั่งร้านตัดเสื้อแบบที่สองชัดเจนกว่าค่ายอื่น
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญกับคุณ
ถ้าคุณเคยตัดแว่นแล้วรู้สึกว่า “ชัดนะ แต่ไม่ชัดเท่าที่คิด” ทั้งที่วัดสายตามาถูกต้อง ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ค่าสายตา แต่อยู่ที่ สมมติฐานเรื่องรูปร่างตา ที่ใช้คำนวณเลนส์
บทความนี้จะอธิบายว่า แบบจำลองตามาตรฐานคืออะไร ทำไม Rodenstock บอกว่ามันไม่ตรงกับคนส่วนใหญ่ และคุณควรจ่ายเพิ่มสำหรับแนวทางนี้หรือไม่
แบบจำลองตามาตรฐานคืออะไร และทำไมมันไม่ตรงกับตาคนส่วนใหญ่
การออกแบบเลนส์ต้องรู้ว่าแสงจะเดินทางอย่างไรหลังผ่านเลนส์เข้าไปในตา วิศวกรจึงต้องมี “ตาจำลอง” ไว้คำนวณ
ตาจำลองที่ใช้กันแพร่หลายในวงการเกิดจาก ค่าเฉลี่ย เช่น ความยาวลูกตา ความโค้งกระจกตา ตำแหน่งเลนส์ตา ฯลฯ ออกมาเป็นตาหนึ่งดวงที่ “เป็นกลาง” ที่สุด
ปัญหาคือ ค่าเฉลี่ยไม่ใช่ตาของใครเลย
ลองนึกถึงความสูงเฉลี่ยของผู้ชายไทย ถ้าทำประตูบ้านสูงพอดีค่าเฉลี่ย คนตัวสูงก็ต้องก้ม ตาก็เหมือนกัน คนสายตาสั้นมากมักมีลูกตายาวกว่าค่าเฉลี่ย คนสายตายาวแต่กำเนิดมักมีลูกตาสั้นกว่า และกระจกตาของแต่ละคนก็โค้งไม่เท่ากัน
Rodenstock อ้างว่า แบบจำลองตามาตรฐานตรงกับตาจริงเพียงราว 2% ของคน — ตัวเลขนี้เป็นข้ออ้างของผู้ผลิต ยังไม่มีการยืนยันจากงานวิจัยอิสระ แต่หลักการที่ว่า “ตาคนไม่เท่ากัน” เป็นเรื่องที่ไม่มีใครเถียง
คำถามที่ยังเปิดอยู่คือ ความต่างนั้น มากพอที่จะรู้สึกได้ในชีวิตจริงหรือไม่ และคำตอบน่าจะขึ้นกับว่าตาคุณห่างจากค่าเฉลี่ยแค่ไหน
B.I.G. VISION คืออะไร
Rodenstock เรียกแนวคิดนี้ว่า B.I.G. VISION ย่อมาจาก Biometric Intelligent Glasses
คำว่า biometric (ชีวมาตร) ในที่นี้หมายถึงการวัดลักษณะทางกายภาพของตาแต่ละคน เช่น ความยาวลูกตา ความโค้งกระจกตา ขนาดรูม่านตา ไม่ใช่แค่ “ค่าสายตา” ที่อยู่ในใบวัด
แนวคิดแบ่งเป็นสองเส้นทาง
B.I.G. NORM | B.I.G. EXACT | |
ได้แบบจำลองตามาจากไหน | อนุมาน จากค่าสายตาปกติด้วยแบบจำลองทางสถิติ/AI | วัดตาของคุณจริง |
ระดับ | เริ่มต้นของแนวคิดนี้ (เปิดตัว 2566) | พรีเมียม |
ข้อมูลที่ใช้สอน AI / วัด | ผู้ผลิตระบุว่า AI เรียนรู้จากตาที่วัดจริงราว 500,000 ดวง | ผู้ผลิตระบุว่าวัดกว่า 7,000 จุด พารามิเตอร์ 80+ ตัว |
B.I.G. NORM — ใช้ AI “เดา” รูปร่างตาอย่างมีหลักการ
B.I.G. NORM ไม่ต้องวัดตาเพิ่ม แต่ใช้ความสัมพันธ์ทางสถิติระหว่างค่าสายตากับรูปร่างตา
ตัวอย่างง่าย ๆ ถ้าคุณสายตาสั้น −6.00 ข้อมูลจากตาที่วัดจริงจำนวนมากบอกว่า ลูกตาของคนกลุ่มนี้มักยาวกว่าค่าเฉลี่ยประมาณหนึ่ง AI จึงปรับแบบจำลองตาให้ใกล้ความจริงกว่าตามาตรฐาน
ข้อดีคือ สั่งได้จากค่าสายตาปกติ ไม่ต้องเพิ่มขั้นตอนการวัด
ข้อจำกัดคือ มันยังเป็น การประมาณค่า คนที่ตาแปลกไปจากกลุ่มของตัวเอง (เช่น ค่าสายตาเท่ากันแต่กระจกตาโค้งผิดปกติ) จะได้ประโยชน์น้อยกว่าการวัดจริง
B.I.G. EXACT — วัดตาจริง ไม่ใช่อนุมาน
เส้นแบ่งที่แท้จริงระหว่างสองรุ่นคือ วัดจริง กับ อนุมาน
B.I.G. NORM อนุมานรูปร่างตาของคุณจากค่าสายตา ส่วน B.I.G. EXACT ต้องมีการวัดตาของคุณจริง แล้วคำนวณเลนส์จากค่าที่วัดได้นั้น
ค่าที่ต้องวัดเพิ่มเติมจากใบวัดสายตาปกติ เช่น ค่าสายตาแบบวัตถุวิสัย (วัดด้วยเครื่อง ไม่ต้องให้คุณเลือกว่าอันไหนชัดกว่า) รูปร่างกระจกตา ขนาดรูม่านตา และค่าที่ใช้ประกอบการคำนวณรูปร่างของลูกตา
ความต่างนี้เป็นเรื่องจริง ไม่ใช่การตลาด — เลนส์ที่คำนวณจากค่าที่วัดมาจริง ออกมาไม่เหมือนเลนส์ที่คำนวณจากค่าที่อนุมานขึ้น และคุณจะถูกเสนอราคาต่างกันด้วย
แต่ประเด็นที่ควรสนใจคือ มีการวัดค่าจริงหรือไม่ ไม่ใช่ว่าค่านั้นวัดมาด้วยเครื่องยี่ห้ออะไร แต่ละค่ายมีเครื่องของตัวเองในกล่องของตัวเอง สิ่งที่อยู่ในเลนส์คือตัวเลข ไม่ใช่ตราบนเครื่อง
คำถามที่ดีกว่า
คำถามที่ควรถาม: “ค่าไหนที่ร้านวัดจากตาผมจริง และค่าไหนที่แล็บเติมเป็นค่ามาตรฐานให้”
คำถามนี้มีหลักฐานรองรับ เพราะคำตอบบอกได้เลยว่าเลนส์ที่คุณจ่ายไปนั้นเฉพาะตัวจริงแค่ไหน ถ้าค่าส่วนใหญ่มาจากค่ามาตรฐาน สิ่งที่คุณได้ก็ใกล้เคียงกับรุ่นที่อนุมาน แม้ชื่อรุ่นจะเป็นระดับพรีเมียม
B.I.G. EXACT Sensitive (2568) — ความไวต่อการมองเห็นของแต่ละคน
ต้นปี 2568 Rodenstock เปิดตัว B.I.G. EXACT Sensitive (ประกาศที่งาน MIDO เดือน ก.พ. และเปิดตัวที่ 100% Optical ลอนดอน มี.ค. 2568) และได้รางวัล SILMO d’Or 2568
แนวคิดใหม่คือ นอกจากตาแต่ละคนจะมีรูปร่างต่างกันแล้ว สมองของแต่ละคนยังไวต่อภาพเบลอไม่เท่ากันด้วย
บางคนเห็นขอบเลนส์เบลอนิดเดียวก็รำคาญ บางคนแทบไม่รู้สึก Rodenstock วัดเรื่องนี้ออกมาเป็นค่าที่เรียกว่า Visual Sensitivity Index แล้วใช้กลยุทธ์ต่างกัน
คนไวสูง — รวมความคลาดเคลื่อนไปไว้เป็นกลุ่ม เพื่อให้โซนใสกว้างที่สุด (ผู้ผลิตอ้างว่าโซนไร้ความคลาดใหญ่ขึ้นถึง 42%)
คนไวต่ำ — กระจายความคลาดเคลื่อนออกไปบาง ๆ ทั่วเลนส์ เพื่อลดความคลาดรอบนอก (ผู้ผลิตอ้างว่าลดลง 30%)
กลับไปที่อุปมาผ้าปูที่นอน: คนไวสูงเลือกให้รอยย่นไปกองรวมไว้ที่มุมเดียว ส่วนตรงกลางเรียบกริบ คนไวต่ำเลือกให้รอยย่นกระจายบาง ๆ ทั่วผืน จนแทบไม่เห็น
ข้อควรรู้: ตัวเลข 42%, 30%, “อ่านลื่นขึ้น 28%” และ “83% ของเลนส์ที่ใช้อยู่ไม่ตรงกับความไวของผู้สวมใส่” มาจากการทดสอบของ Rodenstock เอง ยังไม่มีงานวิจัยอิสระยืนยัน
เรื่องที่ไม่ค่อยมีใครรู้: สองโลกของเลนส์พรีเมียม
ถ้ามองภาพรวมวงการเลนส์ช่วงปี 2566–2569 จะเห็นเส้นแบ่งชัดเจนสองแนว
“วัดตาจริงแล้วสร้างแบบจำลอง” — Rodenstock เป็นตัวแทนชัดที่สุด
“ทำนายพฤติกรรมด้วย AI” — Essilor (Varilux XR) และ ZEISS (SmartLife)
แนวแรกถามว่า “ตาคุณหน้าตาเป็นอย่างไร” แนวที่สองถามว่า “คุณใช้ตาอย่างไร” ทั้งสองแนวไม่ได้ขัดกัน แต่ให้น้ำหนักคนละเรื่อง (อ่านเปรียบเทียบวิธีคิดของค่ายอื่นได้ในบทความ “เลนส์โปรเกรสซีฟ 4 แบรนด์ใหญ่ ต่างกันที่วิธีคิด”)
อีกเรื่องหนึ่ง: ชื่อรุ่นเก่าของ Rodenstock หลายชื่อที่คนในวงการเคยคุ้น ไม่ปรากฏบนเว็บไซต์ Rodenstock ปัจจุบันแล้ว ถ้าร้านเสนอชื่อรุ่นที่คุณหาไม่เจอบนเว็บไซต์ผู้ผลิต ควรถามว่าเป็นรุ่นปัจจุบัน สต็อกเก่า หรือชื่อที่ใช้เฉพาะในบางประเทศ
ใครคุ้มค่าที่จะจ่ายกับแนวทางนี้ ใครไม่จำเป็น
น่าจะได้ประโยชน์ชัด
คนที่สายตาสั้นหรือยาวมาก (ลูกตามักห่างจากค่าเฉลี่ยมาก)
คนที่ค่าสายตาสองข้างต่างกันมาก
คนที่เคยใส่เลนส์รุ่นดีแล้วยังรู้สึก “ไม่คมเท่าที่ควร” ทั้งที่วัดสายตาถูก
คนที่ใส่แว่นในที่แสงน้อยบ่อย เช่น ขับรถกลางคืน (ข้อมูลขนาดรูม่านตามีผล — ดู บทความที่ 21: ขับรถตอนกลางคืน ทำไมถึงมองไม่ชัด)
คนที่ไวต่อความเบลอด้านข้างเป็นพิเศษ
อาจไม่จำเป็น
ค่าสายตาน้อย ตาอยู่ใกล้ค่าเฉลี่ย และพอใจกับแว่นเดิมอยู่แล้ว
ใช้แว่นเป็นแว่นสำรองหรือใช้ไม่กี่ชั่วโมงต่อวัน
งบจำกัด — ในกรณีนี้การลงเงินกับการวัดและฟิตติ้งที่แม่นยำ มักคุ้มกว่าการขึ้นรุ่นเลนส์
เอาไปใช้ยังไง: คำถามที่ควรถามร้าน
เลนส์ที่เสนอเป็น B.I.G. NORM หรือ B.I.G. EXACT
ค่าไหนที่ร้านวัดจากตาผมจริง และค่าไหนที่แล็บเติมเป็นค่ามาตรฐานให้
ถ้าเป็น EXACT Sensitive การวัดความไวต่อการมองเห็นทำอย่างไร
ถ้าใส่แล้วไม่สบาย มีเงื่อนไขปรับแก้หรือเปลี่ยนอย่างไร
ชื่อรุ่นที่ขายในไทยตรงกับชื่อในเว็บไซต์ Rodenstock ไหม
สรุปให้
เลนส์ทั่วไปคำนวณจาก “ตามาตรฐาน” ที่เป็นค่าเฉลี่ย Rodenstock สร้างแบบจำลองตาเฉพาะบุคคลแทน
B.I.G. NORM = อนุมานรูปร่างตาจากค่าสายตาด้วย AI · B.I.G. EXACT = วัดตาจริงแล้วคำนวณจากค่านั้น
EXACT Sensitive (2568) เพิ่มการปรับตามความไวต่อภาพเบลอของแต่ละคน
คุ้มที่สุดกับคนที่ตาห่างจากค่าเฉลี่ยมาก ตัวเลขประสิทธิภาพทั้งหมดยังเป็นข้ออ้างของผู้ผลิต
แหล่งอ้างอิง
Rodenstock — B.I.G. VISION: https://www.rodenstock.com/bigvision
Rodenstock — B.I.G. NORM: https://www.rodenstock.com/bigvision/big-norm
100% Optical — Rodenstock B.I.G. EXACT Sensitive launch: https://www.100percentoptical.com/exhibitor-press-releases/rodenstock-bg-exact-sensitive-launch
AOP Optometry Today (พ.ค. 2568) — Rodenstock considers visual sensitivity with new lens: https://www.aop.org.uk/ot/100-percent-optical/2025/05/01/rodenstock-considers-visual-sensitivity-with-new-lens
Apax Partners (มี.ค. 2564) — ข้อมูลบริษัท Rodenstock (ก่อตั้ง 2420, มิวนิก): https://www.apax.com/news-views/apax-funds-to-acquire-rodenstock/
.png)
ความคิดเห็น